समकक्षताको विवाद र आयातित ‘पीएचडी’हरूको बिगबिगी
![]()
प्रा. डा. अतीन्द्र दाहाल
विश्वप्रसिद्ध क्याम्ब्रिज विश्वविद्यालयबाट पीएचडी प्राप्त आस्था दाहालमाथि समकक्षताको नाममा भएको भनिएको भद्दा मजाकले प्राज्ञिक उत्कृष्टताको हुर्मत लिएको छ । पीएचडी औपचारिक अध्ययनको सबैभन्दा उपल्लो शैक्षिक उपाधि हो । मिलेसम्म यसप्रकारको मानक प्राप्त गर्ने चाहना स्वाभाविक नै हुन्छ ।
यद्यपि अहिलेसम्म कति जना नागरिक उक्त उपाधिबाट विभूषित छन् भन्ने प्रष्ट आँकडा छैन । पहिलो नेपाली को थिए भन्नेमा पनि मतैक्य देखिंदैन । नेपाल पीएचडी संघले जनाए अनुसार स्वदेश लगायत विदेशका विभिन्न विश्वविद्यालयबाट विद्यावारिधि उपाधि लिने नेपालीको संख्या भने निरन्तर बढ्दैछ ।
आजकाल विदेशबाट उपाधि हासिल गर्नेकोे संख्या समेत बाक्लो …
![]()
प्रा. डा. अतीन्द्र दाहाल
विश्वप्रसिद्ध क्याम्ब्रिज विश्वविद्यालयबाट पीएचडी प्राप्त आस्था दाहालमाथि समकक्षताको नाममा भएको भनिएको भद्दा मजाकले प्राज्ञिक उत्कृष्टताको हुर्मत लिएको छ । पीएचडी औपचारिक अध्ययनको सबैभन्दा उपल्लो शैक्षिक उपाधि हो । मिलेसम्म यसप्रकारको मानक प्राप्त गर्ने चाहना स्वाभाविक नै हुन्छ ।
यद्यपि अहिलेसम्म कति जना नागरिक उक्त उपाधिबाट विभूषित छन् भन्ने प्रष्ट आँकडा छैन । पहिलो नेपाली को थिए भन्नेमा पनि मतैक्य देखिंदैन । नेपाल पीएचडी संघले जनाए अनुसार स्वदेश लगायत विदेशका विभिन्न विश्वविद्यालयबाट विद्यावारिधि उपाधि लिने नेपालीको संख्या भने निरन्तर बढ्दैछ ।
आजकाल विदेशबाट उपाधि हासिल गर्नेकोे संख्या समेत बाक्लो …
निजी स्कुल ५ वर्षभित्र गुठीमा रूपान्तरण हुनुपर्ने
![]()
काठमाडौँ । प्रस्तावित ‘विद्यालय शिक्षा ऐन, २०८०’ ले निजी विद्यालयहरूले पाँच वर्षभित्रमा शैक्षिक गुठीको रूपमा सञ्चालन गर्नुपर्ने बताएको छ । मंगलबार मन्त्रिपरिषद्बाट पारित भएर संसदमा पेश हुन लागेको उक्त विधेयकको मस्यौदामा ५ वर्षभित्रमा निजी विद्यालयहरू शैक्षिक गुठीको रूपमा परिणत हुनुपर्ने भनेको हो ।
‘ऐन प्रारम्भ हुँदाका बखत प्रचलित कम्पनी कानुन बमोजिम स्थापना भई सञ्चालनमा रहेका संस्थागत विद्यालय ऐन प्रारम्भ भएको मितिले ५ वर्षभित्र शैक्षिक गुठीको रूपमा रूपान्तरण गरी सञ्चालन गर्नुपर्नेछ’ मस्यौदामा उल्लेख गरिएको छ । त्यसरी सञ्चालित शैक्षिक गुठीको रूपमा रूपान्तरण गर्नुअघि संस्थागत विद्यालयले दायित्व फरफारक गर्नुपर्नेछ ।
ऐन प्रारम्भ भएपछि …
![]()
काठमाडौँ । प्रस्तावित ‘विद्यालय शिक्षा ऐन, २०८०’ ले निजी विद्यालयहरूले पाँच वर्षभित्रमा शैक्षिक गुठीको रूपमा सञ्चालन गर्नुपर्ने बताएको छ । मंगलबार मन्त्रिपरिषद्बाट पारित भएर संसदमा पेश हुन लागेको उक्त विधेयकको मस्यौदामा ५ वर्षभित्रमा निजी विद्यालयहरू शैक्षिक गुठीको रूपमा परिणत हुनुपर्ने भनेको हो ।
‘ऐन प्रारम्भ हुँदाका बखत प्रचलित कम्पनी कानुन बमोजिम स्थापना भई सञ्चालनमा रहेका संस्थागत विद्यालय ऐन प्रारम्भ भएको मितिले ५ वर्षभित्र शैक्षिक गुठीको रूपमा रूपान्तरण गरी सञ्चालन गर्नुपर्नेछ’ मस्यौदामा उल्लेख गरिएको छ । त्यसरी सञ्चालित शैक्षिक गुठीको रूपमा रूपान्तरण गर्नुअघि संस्थागत विद्यालयले दायित्व फरफारक गर्नुपर्नेछ ।
ऐन प्रारम्भ भएपछि …
नानीबाबुहरुलाई आध्यात्मिक शिक्षा आवश्यक
![]()
अन्जु भट्टराई / हामी बालबालिकालाई ‘सिद्धार्थ गौतम’को जीवनी पढाउँछौं । उनीहरुले सरर बुद्धको जीवनकथा भन्न सक्छन् । त्यस पाठबाट सोधिएका प्रश्नको हुबहु जवाफ दिन सक्छन् । तर, यो पाठ छिचोलेका हाम्रा नानीबाबुहरुले आफुलाई बुझ्ने र संसारलाई हेर्ने दृष्टि बदल्छन् ? गहन लाग्नसक्छ, तर यो प्रश्न हामीले आफैसँग सोध्नुपर्ने हुन्छ ।
हामीले उनीहरुलाई ‘बुद्ध’ पढायौं । तर बुद्धत्वको बाटोमा लाग्ने विधिहरु अभ्यास गराएनौं । त्यसैले उनीहरु पढे, पास भए, जागिर खाए, सम्पन्न भए । तर, के उनीहरु सन्तुष्ट छन् ? आनन्दित छन् ? सबैप्रति सद्भाव राख्छन् ? करुणा भाव जगाउँछन् ? …
![]()
अन्जु भट्टराई / हामी बालबालिकालाई ‘सिद्धार्थ गौतम’को जीवनी पढाउँछौं । उनीहरुले सरर बुद्धको जीवनकथा भन्न सक्छन् । त्यस पाठबाट सोधिएका प्रश्नको हुबहु जवाफ दिन सक्छन् । तर, यो पाठ छिचोलेका हाम्रा नानीबाबुहरुले आफुलाई बुझ्ने र संसारलाई हेर्ने दृष्टि बदल्छन् ? गहन लाग्नसक्छ, तर यो प्रश्न हामीले आफैसँग सोध्नुपर्ने हुन्छ ।
हामीले उनीहरुलाई ‘बुद्ध’ पढायौं । तर बुद्धत्वको बाटोमा लाग्ने विधिहरु अभ्यास गराएनौं । त्यसैले उनीहरु पढे, पास भए, जागिर खाए, सम्पन्न भए । तर, के उनीहरु सन्तुष्ट छन् ? आनन्दित छन् ? सबैप्रति सद्भाव राख्छन् ? करुणा भाव जगाउँछन् ? …
चन्द्रमाको कक्षमा सफलतापूर्वक चन्द्रयान–३ प्रवेश
![]()
चन्द्रयान–३ सफलतापूर्वक चन्द्रमाको कक्षमा प्रवेश गरेको छ । भारतीय अन्तरिक्ष अनुसन्धान सङ्गठन (इसरो) का अनुसार चन्द्रयान–३ नामक अन्तरिक्ष यानले चन्द्रमाको करिब दुई तिहाइ दूरी तय गरी शनिबार सफलतापूर्वक चन्द्रमाको कक्षमा प्रवेश गरेको छ ।
भारतीय अन्तरिक्ष अनुसन्धान संगठन (इसरो) ले ट्वीट गर्दै भनेको छ, “मोक्स, ईस्राक, यो चन्द्रयान–३ हो । म चन्द्रमाको गुरुत्वाकर्षण महसुस गरिरहेको छु ।” भारतको तेस्रो चन्द्र अन्वेषण अभियान चन्द्रयान–३ जुलाई १४ मा आन्ध्र प्रदेशको श्रीहरिकोटास्थित सतीश धावन अन्तरिक्ष केन्द्रबाट जीएसएलभी मार्क ३ (एलभीएम–३) हेभी लिफ्ट प्रक्षेपण यानबाट सफलतापूर्वक प्रक्षेपण गरिएको थियो ।
अमेरिका, चीन र रूसपछि चन्द्रमाको …
![]()
चन्द्रयान–३ सफलतापूर्वक चन्द्रमाको कक्षमा प्रवेश गरेको छ । भारतीय अन्तरिक्ष अनुसन्धान सङ्गठन (इसरो) का अनुसार चन्द्रयान–३ नामक अन्तरिक्ष यानले चन्द्रमाको करिब दुई तिहाइ दूरी तय गरी शनिबार सफलतापूर्वक चन्द्रमाको कक्षमा प्रवेश गरेको छ ।
भारतीय अन्तरिक्ष अनुसन्धान संगठन (इसरो) ले ट्वीट गर्दै भनेको छ, “मोक्स, ईस्राक, यो चन्द्रयान–३ हो । म चन्द्रमाको गुरुत्वाकर्षण महसुस गरिरहेको छु ।” भारतको तेस्रो चन्द्र अन्वेषण अभियान चन्द्रयान–३ जुलाई १४ मा आन्ध्र प्रदेशको श्रीहरिकोटास्थित सतीश धावन अन्तरिक्ष केन्द्रबाट जीएसएलभी मार्क ३ (एलभीएम–३) हेभी लिफ्ट प्रक्षेपण यानबाट सफलतापूर्वक प्रक्षेपण गरिएको थियो ।
अमेरिका, चीन र रूसपछि चन्द्रमाको …
विद्यालय अध्यक्षबाटै भ्रष्टाचारको खुलासा
![]()
बाँके नरैनापुर गाउँपालिका स्थित एउटा विद्यालय ब्यवस्थापन समितिका अध्यक्षलेनै विद्यालयमा भइरहेको भ्रष्टाचार बारे लिखित रुपमा खुलासा गरेका छन् ।
आज उनले पत्राचार गरी सार्वजनिक रुपमा अभिभावक तथा शिक्षा प्रेमीहरुलाई विद्यालयमा भइरहेको अनियमितता र भ्रष्टाचारजन्य कार्यबारे आवश्यक कदम उठाउन अहवान गरेका हुन् ।
नरैनापुर ६ स्थित जय किसान माध्यमिक विद्यालय भित्र विभिन्न शीर्षकमा रकम हिनामिना रहेको, शैक्षिक वातावरण प्रभावित रहेको, दिवा खाजा खरीद र विद्यालयको पुस्तक खरीदमा ब्यापक भ्रष्टाचार देखिएपछि विद्यालय ब्यवस्थापन समितिले उक्त विषयमा जाँच प्रक्रिया अघि बढाउन अहवान गरेको हो ।
पछिल्लो एक महिना देखि यहाँको शैक्षिक वातावरण सुधार गर्न प्रयास …
![]()
बाँके नरैनापुर गाउँपालिका स्थित एउटा विद्यालय ब्यवस्थापन समितिका अध्यक्षलेनै विद्यालयमा भइरहेको भ्रष्टाचार बारे लिखित रुपमा खुलासा गरेका छन् ।
आज उनले पत्राचार गरी सार्वजनिक रुपमा अभिभावक तथा शिक्षा प्रेमीहरुलाई विद्यालयमा भइरहेको अनियमितता र भ्रष्टाचारजन्य कार्यबारे आवश्यक कदम उठाउन अहवान गरेका हुन् ।
नरैनापुर ६ स्थित जय किसान माध्यमिक विद्यालय भित्र विभिन्न शीर्षकमा रकम हिनामिना रहेको, शैक्षिक वातावरण प्रभावित रहेको, दिवा खाजा खरीद र विद्यालयको पुस्तक खरीदमा ब्यापक भ्रष्टाचार देखिएपछि विद्यालय ब्यवस्थापन समितिले उक्त विषयमा जाँच प्रक्रिया अघि बढाउन अहवान गरेको हो ।
पछिल्लो एक महिना देखि यहाँको शैक्षिक वातावरण सुधार गर्न प्रयास …
एसपी थापाको नेतृत्वमा सीआईबीद्वारा टोली गठन
![]()
काठमाडौं । एक क्विन्टल सुन बरामद प्रकरणको अनुसन्धान गर्न प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो (सीआईबी)ले प्रहरी उपरीक्षक सञ्जयसिंह थापाको कमान्डमा टोली खटाएको छ ।
३ साउनमा त्रिभुवन विमानस्थल भन्सार पास गरेर बाहिरिँदै गरेको उक्त सुन राजस्व अनुसन्धान विभागको टोलीले बरामद गरेको थियो । सोही सुन प्रकरणको अनुसन्धान गर्न विभागको टोलीले आइतबार प्रहरीलाई जिम्मा दिएको हो । प्रहरीले अनुसन्धान जिम्मा पाएलगत्तै प्रहरी प्रधान कार्यालयले सीआईबीलाई अनुसन्धान गर्न निर्देशन दिएको थियो ।
सीआईबीले सुन प्रकरणको अनुसन्धान गर्न एसपी थापाको कमान्डमा छुट्टै एक टोली गठन गरेर काम सुरु गरेको प्रहरी प्रवक्ता डीआईजी कुवेर कडायतले जानकारी दिए …
![]()
काठमाडौं । एक क्विन्टल सुन बरामद प्रकरणको अनुसन्धान गर्न प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो (सीआईबी)ले प्रहरी उपरीक्षक सञ्जयसिंह थापाको कमान्डमा टोली खटाएको छ ।
३ साउनमा त्रिभुवन विमानस्थल भन्सार पास गरेर बाहिरिँदै गरेको उक्त सुन राजस्व अनुसन्धान विभागको टोलीले बरामद गरेको थियो । सोही सुन प्रकरणको अनुसन्धान गर्न विभागको टोलीले आइतबार प्रहरीलाई जिम्मा दिएको हो । प्रहरीले अनुसन्धान जिम्मा पाएलगत्तै प्रहरी प्रधान कार्यालयले सीआईबीलाई अनुसन्धान गर्न निर्देशन दिएको थियो ।
सीआईबीले सुन प्रकरणको अनुसन्धान गर्न एसपी थापाको कमान्डमा छुट्टै एक टोली गठन गरेर काम सुरु गरेको प्रहरी प्रवक्ता डीआईजी कुवेर कडायतले जानकारी दिए …
सुशासन र समुन्नतिको प्रचण्ड अठोट
![]()
मनहरि तिमिल्सिना/
व्यक्तिगत र सामाजिक जीवनमा भ्रष्ट आचार एवं व्यक्तिका हरेक खराब आचरणलाई भ्रष्टाचार शब्दावलीले संकेन्द्रित गर्दछ । आर्थिक, राजनीतिक, सामाजिक, सांस्कृतिक एवं नैतिक दृष्टिले असल मार्गको अनुशरण गर्नु सदाचार भएजस्तै आर्थिक अपचलन, सांस्कृतिक दृष्टिले विचलन, दैनिक जीवनमा गलत आचारण र व्यवहार प्रदर्शन, कसैप्रति दूराग्रहपूर्ण व्यवहार, असभ्य शैली र प्रस्तुति, अरूप्रति कुभलो चिताउनुजस्ता क्रियाकलाप र आचार सबै भ्रष्टाचारभित्र पर्दछन् ।
भ्रष्टाचारको विषद् परिभाषा र दायरा भए पनि नेपालको सन्दर्भमा यसको परिभाषा सङ्कुचित बुझ्ने गरिएको पाइन्छ । हाम्रो सन्दर्भमा भ्रष्टाचारको मूर्त परिभाषा आर्थिक अपचलन वा अनियमितता हुने गरेको छ । राज्यको सम्पत्ति …
![]()
मनहरि तिमिल्सिना/
व्यक्तिगत र सामाजिक जीवनमा भ्रष्ट आचार एवं व्यक्तिका हरेक खराब आचरणलाई भ्रष्टाचार शब्दावलीले संकेन्द्रित गर्दछ । आर्थिक, राजनीतिक, सामाजिक, सांस्कृतिक एवं नैतिक दृष्टिले असल मार्गको अनुशरण गर्नु सदाचार भएजस्तै आर्थिक अपचलन, सांस्कृतिक दृष्टिले विचलन, दैनिक जीवनमा गलत आचारण र व्यवहार प्रदर्शन, कसैप्रति दूराग्रहपूर्ण व्यवहार, असभ्य शैली र प्रस्तुति, अरूप्रति कुभलो चिताउनुजस्ता क्रियाकलाप र आचार सबै भ्रष्टाचारभित्र पर्दछन् ।
भ्रष्टाचारको विषद् परिभाषा र दायरा भए पनि नेपालको सन्दर्भमा यसको परिभाषा सङ्कुचित बुझ्ने गरिएको पाइन्छ । हाम्रो सन्दर्भमा भ्रष्टाचारको मूर्त परिभाषा आर्थिक अपचलन वा अनियमितता हुने गरेको छ । राज्यको सम्पत्ति …
